Sofya Hakkında Bilgi
Balkanlar'ın Paris'i sayılan Sofya'nın sembolü olmak için yarışan birkaç merkez var. Bunlardan biri tarihi Sveti Aleksandır Nevski katedralidir. Katedral, bağımsız Bulgar Kilisesi'nin merkezidir aynı zamanda. Katedralin yakınlarında yer alan Meçhul Asker Anıtı da önemli bir eser. Başkent Belediyesi Sofya, Bankya, Buhovo ve Novi İskır şehirleri ile 34 köyden ibaret. Sofya, ülke ekonomisinde önemli yeri bulunan sanayinin merkezini oluşturuyor. Sofya ekonomisinde tüm sektörlerde 582 milyon 992 bin dolar yabancı yatırım yapıldı. Sofya'ya yapılan yatırımlar, ülkedeki toplam yabancı yatırımların yüzde 42'sini oluşturuyor. Başkentte 2001 yılı verilerine göre 1 milyon 222 bin 180 kişi yaşıyor. Sofya, bu rakam ile ülke nüfusunun yüzde 18'ini oluşturuyor. Sofya diğer Avrupa başkentlerine oranla daha fazla yeşil alanlara sahip. Şehrin büyük yeşillikleri büyük parklarda bulunurken küçük yeşil alanları ise semt parklarında görülebiliyor. Sofya'nın 15 km güneydoğusunda Pançarevo gölü yer alıyor. Deniz seviyesinden 550 metre yükseklikte olan göl, 4 km uzunluğunda ve 100 – 400 metre genişliğinde. Göl su sporları, balık avcılığı ve kaplıcalar açısından önemli. Sofya'yı daha yakından tanımak için sayfaları çevirmenin tam zamanı.Balkanlar’ın en yeşil başkenti:Sofya Vadisi'nin büyük bir alanını kapsayan şehrin kuzeyinde Sıra Dağlar (Stara Planina), doğusunda ve güneydoğusunda Sredna Gora, doğusunda Vitoşa dağı, batısında ise Lülin, Viskâr ve Çepın dağları bulunuyor. Şehir, İskır nehrinin ve soldaki kollarının şeritleri üzerine kurulu. Balkanlar'ın Paris'i sayılan Sofya'nın tarihi eski çağlara uzanır. M.Ö. 8. – 7. yüzyıllarda, bugünkü merkezin bulunduğu yerde Serdi adında Trakyalı bir kabile yaşamış. Balkan yarımadasında ardarda zaferler kazanan Roma, Trakyalılar'ın serbest hayat tarzına son vermiş. Romalılar, hakimiyeti altına aldıkları yerlere idarî ve askeri düzen oturtmaya önem vermişler. Romalılar'ın hakimiyeti altına giren bu şehre Serdika adı verilir. Böylece Serdiler'in şehri anlamına gelen Serdika, önemli ticarî ve idarî merkez olmuştur. Doğu Roma İmparatorluğu'nun kavşak şehri olması itibarıyla Serdika, hep akınlara uğramış. Bu akınlar esnasında şehre büyük ölçüde zarar verilmiş. Şehir bir daha eski büyüklüğünü elde edememiş, yalnız kale ve bugün başkentin de adı olan muhteşem Aya Sofya kilisesi tamir edilmiştir. 6. yüzyılda, Justinianus zamanında, Serdika tekrar Doğu Roma İmparatorluğu'nun önemli şehri haline gelir. Bundan hemen sonra şehir, Balkan yarımadasına hücum eden Slavlar'ın akınlarına maruz kalır ve tamamıyla Slavlaşır. 9. yüzyıllarda Han Krum zamanında Serdika Slav ismi olan Sredets ismini alır ve geniş alana yayılmış olan Ortaçağ Bulgar Devleti'nin önemli askerî, siyasî ve kültür merkezi haline gelir. Bulgar Devleti'nin Osmanlı hakimiyeti altına girmesiyle Sredets şehri, 13. yüzyılın sonlarından 19. yüzyılın yetmişli yıllarına kadar Osmanlı Devleti'nin egemenliği altında kalmıştır. Bu arada 14. yüzyılın sonlarında şehir Sofya ismini alır. Sofya, Osmanlı hakimiyeti altına 1382 yılında girmiştir. Bazı belgelere göre bu yıllarda şehir güzelliğiyle meşhur olup Osmanlı'nın büyük hayranlığını kazanmıştır. Sofya 3 Nisan 1879 tarihinde Bulgaristan'ın başkenti olarak ilan edildi. O dönemde Sofya, savunma tesisatı kuvvetlendirilmiş, meslek ve ticarî bakımdan iyi gelişmiş, zengin bir şehirdir. Osmanlı hakimiyetinin sona ermesinden sonra, coğrafi konumundan ve ekonomik gelişmeye elverişli olduğundan dolayı, Bulgaristan'ın başkenti ilan edilen şehrin altyapısının gelişmesine ulusal önem verilmiş. Şehirde çok sayıda bulunan arkeolojik anıtlar, sanat eserleri ve savunma tesisatları, eski Serdika'nın önemli ve gelişmiş bir merkez olduğunu ispatlıyor. Kurtuluş Savaşı'ndan (1877–78 Osmanlı–Rus Harbi) sonraki yıllarda, Sofya'nın mükemmel manzarasını oluşturan en meşhur yapıların bazıları olan Meclis Binası, 'İvan Vazov' Halk Tiyatrosu, Merkez Kaplıcası, Bilimler Akademisi, Sofya 'Sv. Kliment Ohridski' Üniversitesi, Millî Kütüphane, Anıt–Mabed 'Sv. Aleksandır Neski' Kilisesi v.b. inşa edilir.Büyüyen; ama eskimeyen SofyaŞehrin sembolü olmak için yarışan birkaç merkez var bu arada. Bunlardan biri tarihi Sveti Aleksandır Nevski katedralidir. Katedral, bağımsız Bulgar kilisesinin merkezidir aynı zamanda. Katedralin yakınlarında yer alan Meçhul Asker Anıtı da önemli bir yer. Aynı alanda ikinci en eski kilise olan ve şehre ismini de veren 6. yüzyıla ait Sveti Sofya kilisesi yer alıyor. Günden güne nüfusu artmaya başlayan şehir ülkenin ekonomi ve kültür merkezi olarak gelişmeye devam ediyor. Verimli toprakları, kaplıcaları, İskır nehri ve kolları, şehrin gelişimini sağlamış. Bir yandan büyük nehirlerin olmayışı eksiklik sayılırken, diğer yandan Pançarevo Gölü, küçük çaplı su barajları ve kanallar bu eksikliği telâfi etmekte. Şehrin ortasından Perlovska ve Vladayska nehirleri geçiyor. Devlet İdare Birimleri ve Bölgeler Kanunu'nun kabul edilmesiyle Sofya 24 idarî bölgeye ayrılıyor. Bulgaristan'ın başşehri Sofya, aynı zamanda ülkenin en büyük siyasî, iktisadî ve kültür merkezidir. Şehrin sloganı ise 'Büyüyor; ama eskimiyor.' İdare: Başkent Belediyesi Sofya, Bankya, Buhovo ve Novi İskır şehirleri ile 34 köyden ibaret. Sofya 24 bölgeden oluşuyor. Bölge muhtarları, halkın günlük ihtiyaçlarından doğan problemleri, hizmet sektöründeki problemleri, bayındırlık ve hijyenle ilgili sorunları çözer. İdarî ve bölgesel birim olan Başkent Belediyesi'nin aynı zamanda vilayet statüsü de var. Belediye Başkanı'nın ve Başkent Belediye Kurulu'nun yönetim süresi 4 yıl.Sofya’nın en büyük yatırımcıları AlmanlarBaşkent Belediyesi'nin, kendi bütçesi, kendisine ait kamu ve özel mülkiyeti bulunduğundan, tüzel kişi durumunda. Belediyenin yönetim organları, belediyenin oluşması ve gelişmesiyle ilgili politikalarını belirler ve uygular; ekonomik, çevre, sağlık, sosyal, eğitim, kültürel, yapılaşma, belediye mülkiyetini idare etme, trafik güvenliği ve asayişi temin etme gibi yerel sorunlara çözüm arar. Farklı bölgelerde uzmanlaşmış devamlı ve geçici komisyon heyetleri, Belediye Kurulu tarafından seçilir. Şuan itibarıyla 14 daimi komisyon faaliyet gösteriyor. Yönetici olarak belediye başkanı, belediyedeki bütün faaliyetlerin başında bulunuyor, asayişin temin edilmesinden, bütçenin uygulanmasından, uzun vadeli programların uygulanmasından sorumlu ve çeşitli yetkiler üstlenmekte. Belediyenin idare sistemi, birimlerin faaliyetlerine ve idare alanlarına göre yapılanmış durumda. Bu birimler Başkent Belediye Kurulu tarafından idare ediliyor. Yerleşim: Bulgaristan 28 bölgeye ayrılır, bunlardan birisi de Sofya bölgesidir. Sofya bin 345 metrekare üzerine kurulu ve 4 şehir ve 34 köyden oluşuyor. Sofya, Sırbistan sınırı Kalotina'ya 55 km, Makedonya sınırı Güeşevo'ya 113 km, Yunanistan sınırı Kulata'ya 183 km, Türkiye sınırı Kapitan Andreevo'ya 315 km, Ruse şehri limanına 324 km uzaklıkta bulunuyor. Şehrin yakınlarında Pançarevo gölü ve İskır baraj gölü yer alıyor. Yeşil alanlar açısından zengin Koca Balkan ile Rodoplar'ın birinci dağ kolları arasındaki verimli havzada, 550 m yükseklikte bulunan Sofya, Meriç nehri aracılığıyla Belgrad'ı İstanbul'a, İskır ve Struma aracılığıyla Romanya'yı Yunanistan'a bağlayan Balkanlar'ın en önemli karayolu kavşaklarından birine hakim. Sofya, yenileştirilmiş yeşil alanlarıyla bakımlı bir görünüme sahip bulunuyor. Sofya No: 4, No: 8 ve No: 10 Avrupa ulaşım koridorlarının kesiştiği yer olması ve No: 7 ve No: 9 yollarının bölgesel bağlantılarının Sofya'da olması sebebiyle Balkanlar'da coğrafi ve jeostratejik açıdan önemli yere sahip. Bu bakımdan Belgrad, Bükreş, Atina ve Üsküp gibi diğer başkentlerden bir adım öndedir. Ekonomi: Sofya, ülke ekonomisinde önemli yeri bulunan sanayinin merkezini oluşturuyor. Üretiminden elde edilen gelirlerin yüzde 30'u sanayi sektöründen sağlanıyor. Üretimin yüzde 45'i Sofya'da gerçekleştirilmekte. Sofya ekonomisi çok yönlü özelliğe sahip. Ağır sanayi öncelikli sırada. Metalurji üretiminin yüzde 74'ü başkentte yapılıyor. Bunun dışında da elektronik sanayi üretiminin yüzde 24'ü, makine üretiminin yüzde 14'ü, inşaat malzeme üretiminin yüzde 17'si, tekstil üretiminin yüzde 11'i başkentte yapılmakta. Sofya'da ayrıca kağıt ve yayın sektöründeki üretimin yüzde 34'ü, siyah ve renkli metal üretiminin yüzde 47'si, elektronik makine üretiminin yüzde 25'i, kavuçuk ve plastik üretiminin yüzde 18'i gerçekleştiriliyor. Ülke genelindeki sanayi ürünlerinin yüzde16,3'ü Sofya bölgesinde üretiliyor. Ürünlerin yüzde 44,3'ü özel sektörde üretilirken, üretime en fazla yüzde 22 ile gıda içecek ve tütün sektörü, yüzde 16 ile döküm, metal ürünleri ve makine sektörü, yüzde 14 ile kağıt ve yayın sektörü ile katkı sağlanıyor. Sofya bölgesinde 17 sanayi bölgesi bulunmakta. Üretim yapısının ve üretimdeki durgunluğa rağmen bölgeler faaliyetlerine devam ediyor. Sanayi bölgelerinin çoğunda üretim birimleri kapasitesinin yüzde 40 ile 60'ı kullanılıyor. Gelir göstergesine göre ülke ekonomisine katkılarından dolayı ulaşım (yüzde 77), iletişim (yüzde 90), ticaret (yüzde 46), inşaat (yüzde 45) sektörleri önemlilik arzediyor. Bölgenin yatırım ortamı Pazar ekonomisine geçiş döneminde ve 1996 sonundaki ekonomik kriz, yatırım projelerinin gelişmesine ve doğrudan başkent ekonomi sermayesini etkileyen yabancı yatırımlara ve ülke ekonomisine olumsuz etki yaptı. Yapılan araştırmalarda ise son birkaç yılda yabancı yatırımcıların başkent ekonomisine olan ilgilerinin altyapı değişiklikleri sonucu arttığı gözleniyor. Başlayan istikrar ortamının reel ekonomik kalkınmaya dönüşmesi durumunda, önümüzdeki birkaç yıl içinde büyük yabancı yatırımcıları çekmede etkili olması bekleniyor. Sofya ekonomisinde tüm sektörlerde 582 milyon 992 bin dolar yabancı yatırım yapıldı. Sofya'ya yapılan yatırımlar, ülkedeki toplam yabancı yatırımların yüzde 42'sini oluşturuyor. Yabancı yatırımcılar bakımından Varna ise yüzde 16 ile ikinci sırada bulunuyor. Yabancı yatırımların cazibe merkezi Araştırmalara göre yabancı yatırımlar Sofya'da en fazla yüzde 31 ile ticaret, yüzde 23 ile maliye, yüzde 13 ile hizmet sektörüne yapıldı. Sofya'nın en büyük yatırımcıları: 163 milyon dolar ile Almanya (yüzde 28), 54 milyon dolar ile Avrupa Kalkınma Bankası (yüzde 9), 46 milyon dolar ile Kore Cumhuriyeti (yüzde 8), 41 milyon dolar ile Hollanda (yüzde 7), 39 milyon dolar ile İngiltere ve Amerika (yüzde 6,5), 36 milyon dolar ile Yunanistan, 30 milyon dolar ile Avusturya, 18 milyon dolar ile Rusya ve 16 milyon dolar ile İsviçre yer alıyor. Nüfus: Sofya'da 2001 yılı verilerine göre 1 milyon 222 bin 180 kişi yaşıyor. Sofya, bu rakam ile ülke nüfusunun yüzde 18'ini oluşturuyor. Sofya'da 1 milyon 142 bin 152, Novi İskır şehrinde 14 bin 383, Bankya şehrinde 9 bin 47, Buhovo şehrinde 3 bin 287 kişi yaşıyor. 34 köyde ise toplam 53 bin 311 kişi ikamet ediyor. Sofya bölgesinde cinsiyet dağılımına göre ise 581 bin 419 erkek, 640 bin 761 kadın bulunuyor. Aktif nüfusun yüzde 22'si ticarette, yüzde 24'ü ulaşım ve haberleşmede, yüzde 36'sı inşaatta ve yüzde 12,1'i ise sanayi sektöründe faaliyet gösteriyor.
Balkanlar’ın en işlek ulaşım merkeziBalkanlar'daki başkentlerin bazı Avrupa başkentlerine ve bazı uluslar arası yollardaki büyük şehirlere olan uzaklıkları kıyaslandığında Sofya'nın 455 km, Üsküp'ün 523 km, Selanik'in 530 km uzaklıkta olduğu görülür. Sofya'nın önemli şehirlere en yakın başkent olması şehrin gelişimi açısından sadece ülke için değil, Güneydoğu Avrupa bölgesi için de önemli olduğunu ortaya koyuyor. Sofya bölgesinden geçen Avrupa otoyolu E5, Güney, Kuzey, Orta ve Batı Avrupa ile demiryolu bağlantısı mevcut. Sofya şehrinin, coğrafi konumu bakımından kıtalar arası ve uluslar arası kavşakta bulunması nedeniyle önemi artmakta. Bölgenin ülke ile bağlantısı E – 80, E – 79, E – 770, Trakya ve Hemus otoyolları tarafından sağlanıyor. Sofya dört dünya ulaşım koridorunun kesişme noktasıdır. Buradan dünyanın dört bir yönüne gitmek mümkün: Üç kıtaya ulaşım sağlayan Diyagonal Kuzeybatı – Güneydoğu otoyolu: Londra, Budapeşte, Sofya, İstanbul, Kalkuta, Melborn. –Avrupa – Afrika Dikey Otoyolu: Helsinki, Moskova, Sofya, Selanik, Kaire, Keyptaun. Evrupa – Afrika D'yagonal Otoyolu: Tunus, Duris, Sofya, Bükreş, Odesa, Omsk. Hazar denizi – Karadeniz – Adriyatik denizlerinin 40. paraleli etrafından oluşan ulaşım koridoru: Poti, Varna, Sofya, Üsküp ve Dyrıs. Sofya'da ayrıca üç Avrupa ulaşım koridoru kesişiyor: 4 numaralı koridor: Budapeşte, Vidin, Sofya, Selanik. 8 numaralı koridor: Durıs, Üsküp, Sofya, Burgas, Varna. 10 numaralı koridor: Belgrad, Sofya, Plovdiv, İstanbul. Sofya için Avrupa ulaşım koridoru Adriyatik – Karadeniz yolu da önemli bir yer teşkil ediyor. Bu koridor Güney Rusya ve Kafkasları Orta Asya'yı İtalya ve Avrupa'nın güney kısmı ile bağlıyor. En uygun ve kısa yoldur. Bu koridor demiryolu ulaşımına da uygun. Sokak yolları: Sofya şehrinin toplam sokak yolları uzunluğu 428 km. Temel ulaşım yoğunluğunu şehir içi taşımacılık alıyor. Ulaşımda tramvay, otobüs, troleybus ve metro hizmet vermekte.