Varna, MÖ 580 – 560 yıllarında eski Yunanlılar (Miletliler) tarafından kurulmuştur.
O zamanki adı Odesos (deniz şehri veya su şehri) olan şehir, 681 yılında ilk Bulgar devleti kurulduğunda ismi Varna olarak değiştirilmiş. Varna, Kuzeydoğu Bulgaristan'ın en büyük, nüfus bakımından da ülkenin 3. büyük şehridir. Tüm il nüfusunun yüzde 79'u şehir merkezlerinde, geriye kalan kısmı da köylerde yaşıyor. Kuzeydoğu Bulgaristan'ın merkezi olup 3 bin 825 metrekare yüzölçüme sahip olan Varna, tüm ülke yüzölçümünün yüzde 3,44'ünü oluşturuyor. Varna, bulunduğu konumu itibarı ile çok önemli staratejik öneme sahip. Avrupa'yı Asya'ya bağlayan önemli demiryolu, havayolu ve denizyolu kavşak noktasında bulunuyor.
Bulgaristan'ın en büyük limanına sahip olma imkanını iyi kullanan Varna, çevresinde çok büyük sanayi bölgelerinin oluşmasına zemin hazırlamış. Bu sanayi tesislerinin başında gemi yapımı (tersane), makine yapımı, kimya endüstrisi, gıda endüstrisi gelmekte. Bölge sanayi tesislerinin çokluğu ve uygun nakliyat imkanları ile yabancı yatırımcıların da cazibesini çekiyor bu şehir. Yabancı yatırımların başında turizm, teknoloji, gıda sanayii, komunikasyon, inşaat, tarım ve ağaç işleme sektörleri geliyor.
Varna, bünyesinde bulundurduğu 5 üniversite ile de bir eğitim merkezi durumunda. Bunlar; Teknik Üniversite, Tıp Üniversitesi, Ekonomi Üniversitesi, Serbest Üniversite ve Deniz Harp Okulu. Bu yüksek öğretim kurumlarında yerli öğrencilerin yanısıra dünyanın değişik ülkelerinden de öğenciler tahsil görüyor. Bu da şehre ayrı bir hava katıyor ve değişik kültürlerin kaynaşmasına vesile oluyor.
Varna (ilçe) belediyelerinin nüfusu Avren: 8 bin 650, Vılçidol: 12bin 790, Aksakovo: 19 bin 132, Devnya: 9 bin 589, Beloslav: 11 bin 138, Dolniçiflik: 20 bin 31, Byala: 3 bin 352, Provadiya: 25 bin 422 , Suvorovo: 7 bin 513, Vetrino: 6 bin 861, Dılgopol: 15 bin 687.
Camilerden sadece biri ibadete açık Osmanlı zamanında 18 cami bulunan şehirde şu an iki cami mevcut olup bunların da sadece biri ibadete açık. İbadete açık olan Aziziye Camii, tam olarak yapılış tarihi bilinmese de cami yakınlarında yapılan kazılarda bulunan verilere göre 1795 yılında yapıldığı sanılıyor. Aziziye Camii devrin padişahı Sultan Abdülaziz tarafından yaptırılmış, bu sebeple de sultanın adını taşıyor. Bir diğer cami olan Hayriye Camii ise, Varna'nın merkezinde bulunuyor. 1835 yılında yapılan cami şu an ibadete açık değil. Hayriye Camii'nin büyük bir restorasyona ihtiyacı var.
Alaca manastır Varna şehir merkezine 16 km uzaklıkta bulunan manastır, Altın Kum ve Riviera tatil merkezlerinin bir kaç km yakınında bulunuyor. Manastır adını Türkçe kelime olan Alaca'dan almış olup halen o adla bilinmekte. Manastır Alaca adını duvarlarında bulunan rengarenk resim ve gravürlerden alıyor. Burası da Varna bölgesinin en fazla turist çeken yerlerinden biri. Zlatni Pyasıtsi (Altın Kum) Bulgaristan'ın en büyük turizm komplekslerinden biri olan Zlatni Pyasıtsi, Varna'dan 18 km uzaklıkta ve 'Altın Kum' Tabiat Parkı'nda yeralmakta. Kompleks yaklaşık olarak 177 hektarlık bir alana yayılmış. Bu kompleks içinde 69 otel ve çok sayıda dinlenme merkezlerinin yanısıra spor ve eğlence merkezleri de bulunuyor. Kompleks ayrıca suyunun ve çevrenin çok temiz olması sebebiyle Uluslar arası Çevre Örgütü'nün mavi bayrağını taşıyor.